گذری به ۳ چالش بودجه ۱۴۰۰

گذری به ۳ چالش بودجه ۱۴۰۰ آنی بازار: هرچند در نتیجه تعامل دولت و مجلس بودجه 1400 به سرمنزل نهایی خود نزدیک شد اما نباید فراموش کرد که سه چالش اصلی این بودجه یعنی ارز، نفت و مالیات همچنان جزو مسائل اصلی اقتصاد کشور بوده و نیازمند تصمیم گیری های مهم و سازنده هستند.


به گزارش آنی بازار به نقل از ایرنا، لایحه بودجه سال ۱۴۰۰ در روز چهارشنبه (۱۲ آذرماه ۹۸) از طرف دولت به مجلس شورای اسلامی تقدیم شد. این لایحه بیش از ۲ ماه در کمیسیون های مربوطه و خصوصاً در کمیسیون تلفیق مورد بررسی قرار گرفت.
پس از گذشت حدود ۲ ماه از بررسی لایحه بودجه ۱۴۰۰ در کمیسیون تلفیق، کلیات آن در صحن علنی به رای گذاشته و از طرف نمایندگان رد شد. نمایندگان مجلس شورای اسلامی با ۹۹ رای موافق، ۱۴۸ مخالف و ۱۲ ممتنع از ۲۶۱ نماینده حاضر در جلسه علنی با کلیات لایحه بودجه سال ۱۴۰۰ کل کشور مخالفت کردند. هرچند سابقه رد کلیات بودجه از طرف مجلس وجود دارد و بطور معمول بودجه ارائه شده از طرف هیچ دولتی توسط هیچ مجلسی دربست مورد قبول واقع نشده و نمی گردد، اما بنظر می رسد بودجه ۱۴۰۰ جزو معدود لوایح بودجه ای بوده که تا این حد با چالش روبه رو شد.
دگرگونی بنیان بودجه
دولت از زمان ارائه لایحه به مجلس همه تلاش خودرا به کار بست تا کمیسیون تلفیق بدون تغییر شاکله بودجه کلیات آنرا تصویب کند. در نهایت کمیسیون مربوطه کلیات را تصویب کرد، اما بعد در جریان بررسی دو ماهه از بنیان بودجه را تغییر داد و شاکله آنرا به هم زد. در آن زمان استدلال نمایندگان مخالف بودجه برای تایید کلیات این بود که دولت تغییرات مورد نظر آنها را اعمال نمی کند، بر این اساس بعد از تصویب کلیات خود برای تغییر جزئیات به نفع اقتصاد کشور وارد عمل می شوند.
اما کاری که کمیسیون تلفیق انجام داد نه ورود به جزئیات، بلکه دگرگونی کلیات بود. واقعیت این است که کمیسیون نام برده تغییراتی اساسی در درآمدها و هزینه های داده و سقف بودجه را خیلی بالا برده بود.
بطور کلی در سه زمینه نفت، نرخ ارز و مالیات چالش های زیادی بین دولت و مجلس بر سر بودجه ۱۴۰۰ به وجود آمد.
چالش نفت در بودجه ۱۴۰۰
دولت میزان صادرات نفت را ۲ میلیون و ۳۰۰ هزار بشکه و با قیمت ۴۰ دلار در هر بشکه در نظر گرفته بود. ابتدا از بودجه ۸۴۱ هزار میلیارد تومانی، ۱۹۹ هزار میلیارد تومان آنرا بعنوان سهم نفت در نظر گرفت که حدود ۲۳ درصد کل بودجه را شامل می شد.
یکی از اقدام های عجیب کمیسیون تلفیق این بود که درعین حالی که میزان صادرات پیش بینی شده نفت برای سال ۱۴۰۰ را کم کرد، درآمدهای نفتی را نیز بالا برد. کمیسیون تلفیق از یک طرف حدود ۳۴.۷۸ درصد از صادرات نفتی را کم کرد و از جانب دیگر ۱۵.۵۷ درصد بر درآمدهای نفتی افزود. بدون شک این افزایش به مفهوم وابستگی هرچه بیشتر بودجه به درآمدهای نفتی است. این اقدام درست در مقابل اهداف و چشم اندازهای برنامه ششم توسعه قرار دارد. به عبارتی خود مجلس به عامل عدم انطباق بودجه با اسناد بالادستی تبدیل گشته است.
با این حال سوالی که وجود داشت این بود که چطور می شود هم زمان با کاهش صادرات نفت و فرآورده های درآمدهای حاصل از صادرات این کالاها را افزایش داد؟ در این مورد «حسن روحانی»، رئیس جمهوری اظهار داشت: آقایان آمدند ۲ میلیون و ۳۰۰ هزار بشکه نفت پیش بینی شده در بودجه را به یک میلیون و ۵۰۰ هزار بشکه کاهش دادند. بعد بجای ۱۹۹ هزار میلیارد تومان درآمد پیش بینی شده ۲۳۰ هزار میلیارد تومان برای درآمدهای نفتی در نظر گرفته اند. چشم بندی عجیبی شد. نفت کم شد پول آن بالا رفت. این چطور چشم بندی بود که انجام گرفت؟ ما ۱۹۹ هزار میلیارد تومان گذاشتیم این ها در کمیسیون تلفیق ۲۳۰ هزار میلیارد تومان کردند و میزان وابستگی بودجه به نفت را ۳۱ هزار میلیارد تومان اضافه کردند.
چالش ارز در بودجه ۱۴۰۰
کمیسیون تلفیق مجلس دو تصمیم در زمینه ارز گرفت که کمترین اثر آن افزایش تورم، حتی پیش از اجرائی شدن بودجه در سال جدید بود. خصوصاً بازتاب رسانه ای حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی از یک طرف و تصمیم به تعیین نرخ تسعیر ۱۷۵۰۰ تومان برای ارز، از جانب دیگر به قدری بود که می توانست قبل از سال جدید تورم را به شدت افزایش دهد.
دولت که در لایحه بودجه سال ۱۴۰۰ نرخ تسعیر ارز را ۱۱ هزار و ۵۰۰ تومان و نرخ ارز ترجیحی را ۴۲۰۰ تومان درنظر گرفته بود باتوجه به اثرپذیری شدید اقتصاد کشور از نوسانات نرخ ارز و نتایج منفی آن برای اقتصاد کشور با هر دو تصمیم کمیسیون تلفیق مخالفت کرد.
«عبدالناصر همتی»، رئیس کل بانک مرکزی با افزایش نرخ تسعیر ارز به ۱۷۵۰۰ تومان مخالفت کرد و آنرا به زیان اقتصاد کشور دانست. وی در این مورد اظهار داشت: تعیین نرخ ۱۷۵۰۰ تومان به ازای هر دلار و رسمیت دادن به این نرخ تسعیر ارز در بودجه را باتوجه به توفیقات اخیر در صدور نفت و فرآورده های نفتی و خنثی کردن تحریم های جاری از یک طرف و نیز روند تحولات و احتمال کاهش تحریم ها در سال آتی از جانب دیگر، به صلاح اقتصاد کشور نمی دانم. بجای بالا بردن نرخ تسعیر ارز در بودجه که مبنای محاسباتی آن نیز مشخص نشده، بهتر است تلاش مجموعه نظام به صدور نفت بیشتر که حق مردم ایران است متمرکز شود.
با وجود اصرار مجلس و کمیسیون تلفیق دولت زیر بار افزایش نرخ ۱۷ هزار و ۵۰۰ تومان تسعیر ارز نرفت و در نهایت این قیمت منتفی شد. همین طور در مورد ارز ۴۲۰۰ تومانی نیز نظر دولت در بودجه ۱۴۰۰ اعمال شد. با این وجود به دولت اجازه داده شد در صورت لزوم نرخ ارز ترجیحی به تدریج اصلاح گردد.
چالش مالیات در بودجه ۱۴۰۰
کمیسیون تلفیق در بخش درآمدهای مالیاتی نیز ورود کرد و ۱۲۸ هزار میلیارد تومان بر درآمدهای این بخش افزود. افزایش درآمدهای مالیاتی به خودی خود چیز بدی نیست، اگر شرایطش فراهم باشد. اینکه دولت سقف درآمدهای مالیاتی را حدود ۲۵۱ هزار میلیارد تومان در نظر گرفته به خاطر شرایط خاص اقتصاد کشور بود، وگرنه در سالهای گذشته رویکرد دولت به درآمدهای مالیاتی افزایشی بوده است. درآمدهای مالیاتی در لایحه بودجه ۱۳۹۸ حدود ۱۵۳ هزار میلیارد تومان و در لایحه بودجه سال ۱۳۹۹ نزدیک به ۱۹۵ هزار میلیارد تومان در نظر گرفته شده بود.
لایحه بودجه سال ۹۹ نشان میدهد که سهم دولت از فروش و صادرات نفت و فرآورده های نفتی به میزان ۶۶ درصد کاهش یافته و در عوض سهم درآمدهای مالیاتی نسبت به بودجه سال جاری ۲۷ درصد رشد کرد.
اصرار مجلس به افزایش درآمدهای مالیاتی از یک سو و تلاش دولت برای جلوگیری از فشار بیشتر به اقشار لطمه پذیر از طرف دیگر، افزایش درآمدهای مالیاتی را به یکی از چالش های اصلی بودجه ۱۴۰۰ بدل کرد.
هرچند در نهایت و در نتیجه تعامل دولت و مجلس بودجه ۱۴۰۰ به تصویب رسید اما نباید فراموش کرد که سه موضوع مطرح شده در این گزارش همچنان بزرگترین چالش های اقتصاد و بودجه کشور در سالهای آتی خواهند بود. باید دولت های بعدی سیاستگذاری های قابل توجهی جهت مدیریت بازار ارز، نفت و مالیات انجام دهند. اگر این سه مورد در مدار درست خود قرار گیرند بدون شک اقتصاد کشور نیز در راه درست حرکت خواهدنمود.



منبع:

1400/01/14
13:02:22
5.0 / 5
318
تگهای خبر: ارز , اقتصاد , بازار , بانك
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب
نظر شما در مورد این مطلب
نام:
ایمیل:
نظر:
سوال:
= ۸ بعلاوه ۵
anibazar.ir - حقوق مادی و معنوی سایت آنی بازار محفوظ است

آنی بازار

بازار خرید و فروش