از مهار تحریم تا طراحی رشد ۱۷ پیشنهاد راهبردی برای جهش ایران

آنی بازار: شبکه کانون های تفکر ایران با انتشار اطلاعیه ای، ۱۷ راهبرد کلیدی برای گذار از رویکرد انفعالی و بهره برداری از موقعیت های نظم جهانی جدید ارائه نمود.

به گزارش آنی بازار به نقل از مهر، برای دهه ها، راهبرد ایالات متحده در قبال جمهوری اسلامی ایران مبتنی بر مهار و کنترل از راه ابزارهای غیرمستقیم و کم هزینه مانند تحریم های فلج کننده، جنگ های نیابتی و جنگ روانی بود. واشنگتن با اتکا به هژمونی خود در نظام بین الملل، تلاش می کرد بدون درگیر شدن مستقیم و پرهزینه، الگوی« ایران مستقل» را به زانو درآورد. اما تحولات عمیق منطقه ای و جهانی در سالیان اخیر، این معادله را به صورت اساسی دگرگون کرده است. شواهد نشان داده است آمریکا، در رویارویی با کاهش کارآمدی ابزارهای سنتی خود و تغییر موازنه ی قدرت بسمت بازیگران مستقل، ناگزیر به تجدیدنظر در این راهبرد و روی آوردن به اقدامات مستقیم تر و شتاب زده شده است. این تغییر رویکرد، نه نشانه ای از قدرت، بلکه بازتابی از درک واشنگتن از افول تدریجی نظم تک قطبی تحت رهبری خود و نیاز به مدیریت این افول است. در سوی مقابل، ایران با عبور از سد تحریمها، تعمیق روابط راهبردی با قدرت های شرقی و تثبیت نقش محوری در جبهه ی مقاومت، در موقعیتی بی سابقه قرار گرفته است. حال شبکه کانون های تفکر ایران (ایتان) ظرف یک بیانیه، به این پرسش کلیدی پاسخ داده است که ایران چطور می تواند از این «فرصت تاریخی» برای تحقق یک جهش اقتصادی و تمدنی استفاده کند؟

گذار از انفعال به طراحی فعال

در بیانیه «فرصت ایران» آمده که دوران اثرگذاری راهبردهای فشار حداکثری آمریکا به سر آمده و «نظم جدیدی» درحال تشکیل است. در این نظم درحال گذار، ایفای نقش ایالات متحده محدودتر شده و فضا برای بازیگران مستقل مانند ایران گشوده تر شده است. این سند ضمن اشاره به شکاف در ائتلاف های غربی، همگرایی راهبردی ایران با روسیه و چین، تضعیف پروژه ی نرمال سازی رژیم صهیونیستی و یکپارچگی جبهه ی مقاومت، بیان می دارد که پنجره ی فرصت تاریخی برای ایران گشوده شده است. با این وجود، اخطار می دهد که به دام افتادن در «پارادایم انفعالی» – که پیشرفت را مشروط به رفع تحریمها می داند و از طراحی مسیر توسعه مبتنی بر مزیت های درونی غافل است – بزرگ ترین مانع داخلی در مقابل بهره برداری از این فرصت است. بنابراین، گذار به یک «پارادایم فعال» که بر پایه ی «عقلانیت مقاومت» و ابتکار عمل در حوزه ی بین الملل و اقتصاد داخلی استوار باشد، ضروری قلمداد شده است.

راهبرد اول: توسعه ی فعالانه همکاریهای نظم آفرین

بیانیه تاکید دارد که دیپلماسی اقتصادی باید در صدر اولویت ها قرار گیرد. ایران می تواند با عرضه طرح های بزرگ و مبتنی بر منفعت متقابل، از موقعیت ژئوپلیتیک خود بعنوان پل ارتباطی استفاده نماید. چهار طرح کلیدی دراین خصوص پیشنهاد شده است: نخست، «طرح خزراستریم» برای تبدیل ایران به کانال سوآپ گاز روسیه به بازارهای جنوب و شرق آسیا. دوم، «طرح آسیای نو» که بر معامله ی راهبردی سرمایه گذاری چین در میادین نفتی ایران در قبال فروش نفت به یوآن استوار است. سوم، «طرح نفتی اتحاد» برای ساخت پالایشگاه های مشترک با عراق و تبدیل رقابت به همکاری در زنجیره ی ارزش انرژی. و چهارم، تبدیل ایران به «هاب کشاورزی و غلات منطقه» با بهره گیری از ظرفیت ترانزیت و فرآوری محصولات کشاورزی کشورهای همسایه، بخصوص روسیه.

راهبرد دوم: خلق رفاه غیرتورمی و آزادسازی منابع برای رشد

برای رهایی از دور باطل نوسان های ارزی و تورمی که برنامه ریزی بلند مدت را مختل می کند، بیانیه یک سیاست رفاهی انقلابی مبتنی بر دارایی را پیشنهاد می دهد. محور این راهبرد، شکستن انحصار زمینهای تحت مالکیت دولت در اطراف شهرها و عرضه ی گسترده ی آنها از راه مدل «تأمین مالی زمین پایه» است. این اقدام با افزایش شدید عرضه، قیمت مسکن و زمین را – که سهم ۶۰ درصدی در هزینه های خانوار دارد – به صورت معناداری می کاهد و به شکلی «شوک رفاهی» غیرتورمی به وجود می آورد. دولت هم می تواند از محل درآمدهای حاصل از این توسعه ی شهری، بدون استقراض از بانک مرکزی، بدهی های خود (مثلاً به صندوق های بازنشستگی) را تسویه کند. این رویکرد، فضای مالی و سیاسی لازم را برای متمرکز شدن بر هدف رشد اقتصادی ۸ درصدی فراهم می آورد.

راهبرد سوم: پشتیبانی جامع از زیرساخت های تولید

تحقق رشد بالا نیازمند رفع گلوگاه های زیرساختی است. بیانیه بر سه محور کلیدی تاکید دارد: از یک سو تأمین انرژی با تمرکز بر کاهش مصرف گاز از راه شرکتهای بهینه ساز (ESCO) و افزایش تولید برق با توسعه ی نیروگاه های خورشیدی کوچک مقیاس خانگی و مشارکت آنها در بورس انرژی را مطرح کرده است. و از طرف دیگر، کاهش مخاطرات قیمتی با انضباط بخشی به شبکه ی بانکی (منشأ اصلی رشد نقدینگی) و جایگزینی سیاست چندنرخی ارز با یک نظام تعرفه ای هوشمند و توسعه ی ابزارهای مالی ارزی را الزامی دانسته است. این سند برای کاهش مخاطرات حقوقی، پیشنهاداتی همچون ارتقاء ضمانت اجرای قراردادها (از طریق ساز و کار هایی مانند «بیمه سلامت قراردادی») و تثبیت حقوق مالکیت با رسمی سازی اسناد و ایجاد سیستم های ثبت الکترونیک معاملات را مطرح ساخته است.

راهبرد چهارم: سیاستگذاری فعال در قسمت های کلیدی

به جای تکیه ی صرف به سیاستهای کلی، این بیانیه ضرورت مداخله ی هوشمند و رفع گلوگاه های اختصاصی در قسمت های استراتژیک را خاطرنشان می سازد. در قسمت کشاورزی و امنیت غذایی، بر خلاف تصور رایج کمبود آب مطلق، بر «فعال سازی ظرفیت آب سبز» (رطوبت خاک) از راه توسعه ی علوفه کاری مکانیزه، و مدیریت سیلاب ها و آبخیزداری با مشارکت نهادهای غیردولتی تاکید شده تا میلیاردها مترمکعب آب جدید وارد چرخه ی تولید شود. در قسمت سلامت، باتوجه به نیروی انسانی مجرب و پیشرفت های علمی، هدف تبدیل ایران به «قطب درمانی و تولید دارو» در منطقه و جهان اسلام تعریف شده است. این امر مستلزم توسعه ی زیرساخت های درمانی با مدل مشارکت عمومی-خصوصی، تربیت هدفمند نیروی انسانی و تسهیل فرآیندهای ثبت و صادرات دارو است.
به طور خلاصه، بیانیه «فرصت ایران» با خوانشی امیدوارانه از تغییرات ژئوپلیتیک، ایران را در آستانه ی یک «فرصت تاریخی» برای جهش می داند؛ اما اخطار می دهد که تحقق این فرصت، به شرط گذار از ذهنیت انفعالی بسمت طراحی فعال، ابتکار عمل در حوزه ی بین الملل و اجرای اصلاحات جسورانه و درون زا در اقتصاد داخلی است. موفقیت در این راه، نه فقط پیشرفت ایران را شتاب می بخشد، بلکه الگویی از توسعه ی مستقل را به نمایش خواهد گذاشت.

منبع: آنی بازار

1404/11/13

14:22:59

5.0 از 5

تگهای خبر: ابزار , ارز , ارزش , اقتصاد

این مطلب آنی بازار را پسندیدید؟

(1)

(0)

تازه ترین مطالب مرتبط

نظرات بینندگان آنی بازار در مورد این مطلب

نظر شما در مورد این مطلب آنی بازار

نام:

ایمیل:

نظر:

سوال:

= ۶ بعلاوه ۲